Во предходните текстови можете да прочитате што е тоа Тотална станица и зошто служи,  а овдека би се осврнала на некои тековни проблеми на Македонската археологија во однос на Тоталната станица и софтверските пакети потребни за обработка на податоците добиени од неа..

На изминатиот 19 симпозиум на МАНД во Делчево, со колешката Е. Канзурова се обидовме на нашите колеги да им ја предочиме важноста од примената на Тоталната станица при Дигиталната теренска документација. Како и по обичај наидовме на мал отпор, но од психолошка гледна точка се знае дека се што е ново и непознато кај луѓето предизвикува страв кој претежно се должи поради непознавање на материјата.

И тогаш кажав, а и сега ќе напишам. Тоталната станица не е нешто скапо  (повелете сами уверете се) да не можат да си го дозволат археолозите (посебно институциите) во Македонија. Но постојат други два огромни проблема со кои реално се соочува македонската археологија. Првиот е што треба да се обучат луѓе за работа со овој инструмент, што не е краткотраен процес од 1 месец, туку изискува време, трпение и ако не повеќегодишна, тогаш бар повеќе месечна континуирана работа.

Вториот проблем е софтверски пакет, еден од стотиците кои постојат за оваква намена, со кој исто така треба да работат археолозите кои претходно се едуцирале за таа намена.

Во моментов на прсти се бројат колегите кои имале близок контакт од трет вид со Тоталната станица и се надевам дека оваа ситуација во иднина ќе се смени на подобро. Сметам дека се ова глобални проблеми со кои се соочува македонската археологија, преку кои не може да се помине туку така. Потребни се навистина промени од корен. Тие веќе започнаа, но останува да го видиме крајниот резултат.

Ако искуцате на гугл Тотална станица, ќе видите дека постојат цел куп на институции кои веќе го користат и применуваат во својата работа овој инструмент. Можете дури и да ги видите низ државава како мерат и премеруваат. Но за жал, меѓу нив не спаѓаат и археолозите. Единствен археолог кој зборувал во јавноста за неопходноста на Тоталната станица, а кој можам да го цитирам со линк, е Виктор Лилчиќ. Од она кое сум можела да го доживеам како сопствено искуство, испаѓа дека археолозите во Македонија се единствените на Балканот и во Европа кој не ја користат Тоталната станица што е навистина штета бидејќи нуди огромен избор на опции, а добиените резултати се повеќенаменски и прилично практични.


Оваа слика е еден куриозитет кој можевме да го доживееме на ископувањето на Винча. На фотографијава можете да ја видите споредба помеѓу првиот нивелир кој го користел Милоје Васиќ на ископувањата на Винча во првата половина на 20 век, и Тоталната станица, цел еден век подоцна.

Текстови од истиот серијал:

* Вовед во Серијалот за Тотална станица (1)
* Што е Тотална станица (2)
* Софтверски програм за Тоталната станица (3)
* Тотална станица ---> ArcheoPack (4)

Како што веќе нагласив, податоците кои се добиваат со помош на Тоталната станица за време на едно археолошкото ископување за да дадат што е можно поквалитетни резултати, потребно е да се поврзат во еден систем. Тоа изискува создавање на софтверскиот програм, преку кој би можело да се интерпретираат саканите резултатите.

Еден од таквите програми е - ArcheoPack.

Тој е програмски пакет базиран на модуларен систем кој го сочинуваат голем број на независни и полузависни модули кои меѓусебно комуницираат и разменуваат податоци. Преку овие модули се нудат различни можности:

- Внесување на податоци во базата;
- Ажурирање на податоците во базата;
- Меѓусебно поврзување на податоците кои се внесени (линкови);
- Најразлични обработки на податоците од базата;
- Работа со графички елементи, слики и цртежи, т.е. нивно сместување и поврзување во базата;
- Интерактивно графичко прикажување на статистичките и математичките анализи;
- Тродимензионален приказ на самиот локалитет и слоеви;
- Тродимензионален приказ на наодите.

ArchaeoPack е всушност систем кој на археолошката екипа и нуди можност за истовремен пристап од повеќе компјутери во исто време. Ова е искрено кажао посебно интересно, особено за големи ископувања како што е и Винча, крај Белград. Тука имаше неколку тимови кои работеа паралелно, а каде што беше потребно сите податоци истовремено да се внесат во истата база.

Винча е само еден од локалитет на Балканов што јас ги познавам, а каде што е воведен дигиталниот начин на архивирање на податоците, како нов приод кон теренската методологија.

 

Највисоки институции кои колегите археолози се стремат да ги формират со овој дигитален начин на археолошкото водење на документација, се центрите за дигитална археологија. За нив можеби ќе пишувам понатаму.